Η υπόφυση είναι ένας πολύ μικρός αλλά εξαιρετικής σημασίας αδένας, ο οποίος βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, ακριβώς πίσω από την μύτη μας. Ρυθμίζει πολλές λειτουργίες του σώματος, όπως την ανάπτυξη, τον μεταβολισμό, τις ορμόνες του θυρεοειδούς, τη γονιμότητα, τις σεξουαλικές λειτουργίες, το αίσθημα της δίψας και το στρες μέσα από τη ρύθμιση των υπόλοιπων ενδοκρινών αδένων του σώματος.
Αδένωμα υπόφυσης ονομάζουμε έναν καλοήθη (μη καρκινικό) όγκο που δημιουργείται στον αδένα αυτό. Είναι μια σχετικά συχνή πάθηση, το εμφανίζουν περίπου 80 ασθενείς ανά 100.000 ανθρώπους και, στις περισσότερες περιπτώσεις, εξελίσσεται αργά. Τα περισσότερα αδενώματα δεν απειλούν τη ζωή και συχνά ανακαλύπτονται τυχαία σε εξετάσεις.
Οι όγκοι της υπόφυσης είναι είτε μη εκκριτικοί (δεν παράγουν ορμόνες της υπόφυσης) είτε εκκριτικοί (παράγουν τουλάχιστον μία από τις ορμόνες της υπόφυσης σε μεγάλη ποσότητα). Οι μη εκκριτικοί όγκοι συνήθως προκαλούν συμπτώματα λόγω της πίεσης που ασκούν στην ίδια την υπόφυση ή στα νεύρα που βρίσκονται γύρω από αυτούς και στόχος του χειρουργείου είναι να μειωθεί η πίεση που ασκούν. Τα αδενώματα αν μεγαλώσουν πολύ, μπορεί να πιέσουν γειτονικές περιοχές, όπως το οπτικό χίασμα (δηλαδή τα οπτικά νεύρα), προκαλώντας διαταραχές στην όραση. Οι εκκριτικοί όγκοι προκαλούν συμπτώματα λόγω της μεγάλης ποσότητας των ορμονών που παράγουν. Για παράδειγμα αν παράγουν μεγάλη ποσότητα αυξητικής ορμόνης (σε μία πάθηση που ονομάζεται ακρομεγαλία) ή κορτιζόλης (νόσος Cushing), τότε μπορούν να προκληθούν σημαντικές επιπλοκές στην λειτουργία οργάνων του σώματος σας.
Τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσουν;
Πάρα πολλοί ασθενείς δεν έχουν καθόλου συμπτώματα και τα αδενώματα ανευρίσκονται τυχαία σε κάποιο απεικονιστικό έλεγχο. Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του αδενώματος και μερικά μόνο από τα πιο συχνά είναι τα εξής:
- Πονοκέφαλοι
- Θολή ή μειωμένη όραση, ιδιαίτερα στα πλάγια
- Κόπωση, αλλαγές στο βάρος ή στο μεταβολισμό
- Διαταραχές περιόδου στις γυναίκες ή μειωμένη libido στους άνδρες
- Αύξηση τριχοφυΐας, ακμή ή αλλαγές στην εμφάνιση (όταν παράγεται υπερβολική ορμόνη)
- Εκροή υγρού από το στήθος (γαλακτόρροια) όταν αυξάνεται η προλακτίνη
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση συνήθως περιλαμβάνει ορμονικές εξετάσεις αίματος, απεικόνιση της υπόφυσης με ειδική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και οφθαλμολογικό έλεγχο με διενέργεια τουλάχιστον οπτικών πεδίων, όταν υπάρχει υποψία πίεσης στα οπτικά νεύρα.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το μέγεθος του αδενώματος και εξατομικεύεται σε κάθε ασθενή ανάλογα με το ορμονικό προφίλ, τις διαταραχές στα οπτικά πεδία, το μέγεθος του αδενώματος, τον ρυθμό αύξησης, τις συννοσηρότητες, την ηλικία και βεβαίως την επιθυμία του ασθενή. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- Φαρμακευτική αγωγή – Ιδιαίτερα αποτελεσματική στα αδενώματα που παράγουν προλακτίνη (προλακτινώματα).
- Χειρουργική επέμβαση – Αφαιρεί το αδένωμα, συνήθως μέσω της μύτης (ενδοσκοπική διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση).
- Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική– Σε ειδικές περιπτώσεις, όταν η χειρουργική επέμβαση ή τα φάρμακα δεν είναι αρκετά.
- Παρακολούθηση χωρίς θεραπεία – Για μικρά, ασυμπτωματικά αδενώματα.
Μια ομάδα γιατρών με εξειδίκευση στην αντιμετώπιση των αδενωμάτων θα συζητήσει και θα προτείνει την ενδεδειγμένη θεραπευτική προσέγγιση.
Η χειρουργική αφαίρεση έχει ως στόχο την όσο το δυνατό μεγαλύτερη αφαίρεση του όγκου χωρίς να προκαλέσει επιπλοκές. Αν ο όγκος πιέζει τα οπτικά νεύρα που ελέγχουν την όραση, στόχος του χειρουργείου είναι να μειωθεί η πίεση που ασκείται για να διατηρηθεί η όραση. Συνήθως βοηθάει και στη βελτίωση των συμπτωμάτων, με βελτίωση της όρασης μέσα σε λίγες μέρες ή εβδομάδες από το χειρουργείο.
Αν το αδένωμα είναι εκκριτικό, παράγει δηλαδή μεγάλες ποσότητες ορμονών της υπόφυσης, στόχος του χειρουργείου είναι να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό του όγκου, ει δυνατό ολόκληρο. Τα ποσοστά επιτυχίας είναι περίπου 60-80% και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το μέγεθος, τη θέση και τον τύπο του όγκου. Δυστυχώς δεν είναι πάντα εφικτό να αφαιρεθεί όλος ο όγκος και έτσι ίσως χρειαστούν περαιτέρω θεραπείες με χειρουργείο, ακτινοβολίες ή φαρμακευτική αγωγή.
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για να αφαιρεθεί ένας όγκος της υπόφυσης. Συνήθως πραγματοποιούμε την χειρουργική επέμβαση στην υπόφυση μέσω της μύτης. Αυτό ονομάζεται διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση και είναι μία μέθοδος ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής που προκαλεί λιγότερες βλάβες στους ιστούς και δεν χρειάζονται τομές στο πρόσωπο ή το κεφάλι. Μας επιτρέπει να φτάσουμε στο σημείο που βρίσκεται ο όγκος, μέσω ενός φυσικού διαδρόμου που βρίσκεται πίσω από την μύτη, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό όργανο, που ονομάζεται ενδοσκόπιο.
Τι να περιμένει ο ασθενής;
Με τη σωστή παρακολούθηση και θεραπεία, οι περισσότεροι άνθρωποι με αδένωμα υπόφυσης ζουν φυσιολογική ζωή. Η τακτική επικοινωνία με τον ενδοκρινολόγο και τον νευροχειρουργό, η τήρηση των εξετάσεων και η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν συμπτωμάτων βοηθούν στην καλύτερη πορεία της νόσου.
Σύγχρονες μέθοδοι ενδοσκοπικής διαρρινικής διασφηνοειδικής αφαίρεσης αδενωμάτων υπόφυσης
Η ενδοσκοπική διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση είναι ο πιο σύγχρονος και ασφαλής τρόπος αφαίρεσης αδενωμάτων υπόφυσης. Η επέμβαση γίνεται μέσα από τη μύτη (από τους ρώθωνες), χωρίς τομές στο πρόσωπο ή στο κρανίο, και με τη βοήθεια ενός λεπτού ενδοσκοπίου (μια μικρή κάμερα υψηλής ανάλυσης). Τα τελευταία χρόνια, η τεχνική αυτή έχει εξελιχθεί σημαντικά, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερη όραση για τον χειρουργό και ταχύτερη ανάρρωση για τον ασθενή. Τα σύγχρονα ενδοσκόπια προσφέρουν εξαιρετικά υψηλή ανάλυση (HD ή 4K), καλύτερη φωτεινότητα, ώστε να φαίνονται καθαρά μικρά αγγεία και δομές βοηθώντας τον χειρουργό να αφαιρέσει το αδένωμα με μεγαλύτερη ακρίβεια και λιγότερο κίνδυνο για τα νεύρα ή τα αγγεία γύρω από την υπόφυση.
Χρησιμοποιώντας εργαλεία νέας γενιάς, τα οποία είναι λεπτότερα και πιο ευέλικτα, επιτυγχάνεται ακριβέστερη αφαίρεση του όγκου, λιγότερη αιμορραγία, μικρότερη ταλαιπωρία στους ιστούς και πιο ήπιος μετεγχειρητικός πόνος. Δεδομένη πλέον θεωρείται και η χρήση νευροπλοήγησης (neuronavigation), που χρησιμοποιεί MRI ή/και CT για να καθοδηγεί τον χειρουργό σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται δηλαδή για κάτι σαν «GPS του εγκεφάλου» και προσφέρει εξαιρετική ακρίβεια στην πορεία προς την υπόφυση, μειωμένο κίνδυνο επαφής με σημαντικές δομές, ενώ βοηθά ιδιαίτερα στα μεγαλύτερα ή πιο «δύσκολα».
Με τις σύγχρονες τεχνικές ο ασθενής συνήθως μένει στο νοσοκομείο 2-4 ημέρες, οι ρινικοί πόνοι και ενοχλήσεις είναι πολύ λιγότεροι από παλαιότερα, η επιστροφή σε ελαφριές δραστηριότητες γίνεται σε λίγες ημέρες, ενώ η πλήρης ανάρρωση επιτυγχάνεται σε περίπου 2–4 εβδομάδες.
Συνοπτικά οι νέες ενδοσκοπικές μέθοδοι αντιμετώπισης των αδενωμάτων της υπόφυσης προσφέρουν:
- Μεγαλύτερη ασφάλεια
- Καλύτερα ποσοστά επιτυχούς αφαίρεσης του αδενώματος
- Λιγότερη δυσφορία μετά την επέμβαση
- Ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα
- Ελαχιστοποίηση των επιπλοκών https://vitadaily.gr/i-ypofysi-kai-o-rolos-tis-sti-rythmisi-tou-somatos/
Αδένωμα υπόφυσης ονομάζουμε έναν καλοήθη (μη καρκινικό) όγκο που δημιουργείται στον αδένα αυτό. Είναι μια σχετικά συχνή πάθηση, το εμφανίζουν περίπου 80 ασθενείς ανά 100.000 ανθρώπους και, στις περισσότερες περιπτώσεις, εξελίσσεται αργά. Τα περισσότερα αδενώματα δεν απειλούν τη ζωή και συχνά ανακαλύπτονται τυχαία σε εξετάσεις.
Οι όγκοι της υπόφυσης είναι είτε μη εκκριτικοί (δεν παράγουν ορμόνες της υπόφυσης) είτε εκκριτικοί (παράγουν τουλάχιστον μία από τις ορμόνες της υπόφυσης σε μεγάλη ποσότητα). Οι μη εκκριτικοί όγκοι συνήθως προκαλούν συμπτώματα λόγω της πίεσης που ασκούν στην ίδια την υπόφυση ή στα νεύρα που βρίσκονται γύρω από αυτούς και στόχος του χειρουργείου είναι να μειωθεί η πίεση που ασκούν. Τα αδενώματα αν μεγαλώσουν πολύ, μπορεί να πιέσουν γειτονικές περιοχές, όπως το οπτικό χίασμα (δηλαδή τα οπτικά νεύρα), προκαλώντας διαταραχές στην όραση. Οι εκκριτικοί όγκοι προκαλούν συμπτώματα λόγω της μεγάλης ποσότητας των ορμονών που παράγουν. Για παράδειγμα αν παράγουν μεγάλη ποσότητα αυξητικής ορμόνης (σε μία πάθηση που ονομάζεται ακρομεγαλία) ή κορτιζόλης (νόσος Cushing), τότε μπορούν να προκληθούν σημαντικές επιπλοκές στην λειτουργία οργάνων του σώματος σας.
Τι συμπτώματα μπορεί να προκαλέσουν;
Πάρα πολλοί ασθενείς δεν έχουν καθόλου συμπτώματα και τα αδενώματα ανευρίσκονται τυχαία σε κάποιο απεικονιστικό έλεγχο. Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του αδενώματος και μερικά μόνο από τα πιο συχνά είναι τα εξής:
- Πονοκέφαλοι
- Θολή ή μειωμένη όραση, ιδιαίτερα στα πλάγια
- Κόπωση, αλλαγές στο βάρος ή στο μεταβολισμό
- Διαταραχές περιόδου στις γυναίκες ή μειωμένη libido στους άνδρες
- Αύξηση τριχοφυΐας, ακμή ή αλλαγές στην εμφάνιση (όταν παράγεται υπερβολική ορμόνη)
- Εκροή υγρού από το στήθος (γαλακτόρροια) όταν αυξάνεται η προλακτίνη
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση συνήθως περιλαμβάνει ορμονικές εξετάσεις αίματος, απεικόνιση της υπόφυσης με ειδική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και οφθαλμολογικό έλεγχο με διενέργεια τουλάχιστον οπτικών πεδίων, όταν υπάρχει υποψία πίεσης στα οπτικά νεύρα.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το μέγεθος του αδενώματος και εξατομικεύεται σε κάθε ασθενή ανάλογα με το ορμονικό προφίλ, τις διαταραχές στα οπτικά πεδία, το μέγεθος του αδενώματος, τον ρυθμό αύξησης, τις συννοσηρότητες, την ηλικία και βεβαίως την επιθυμία του ασθενή. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
- Φαρμακευτική αγωγή – Ιδιαίτερα αποτελεσματική στα αδενώματα που παράγουν προλακτίνη (προλακτινώματα).
- Χειρουργική επέμβαση – Αφαιρεί το αδένωμα, συνήθως μέσω της μύτης (ενδοσκοπική διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση).
- Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική– Σε ειδικές περιπτώσεις, όταν η χειρουργική επέμβαση ή τα φάρμακα δεν είναι αρκετά.
- Παρακολούθηση χωρίς θεραπεία – Για μικρά, ασυμπτωματικά αδενώματα.
Μια ομάδα γιατρών με εξειδίκευση στην αντιμετώπιση των αδενωμάτων θα συζητήσει και θα προτείνει την ενδεδειγμένη θεραπευτική προσέγγιση.
Η χειρουργική αφαίρεση έχει ως στόχο την όσο το δυνατό μεγαλύτερη αφαίρεση του όγκου χωρίς να προκαλέσει επιπλοκές. Αν ο όγκος πιέζει τα οπτικά νεύρα που ελέγχουν την όραση, στόχος του χειρουργείου είναι να μειωθεί η πίεση που ασκείται για να διατηρηθεί η όραση. Συνήθως βοηθάει και στη βελτίωση των συμπτωμάτων, με βελτίωση της όρασης μέσα σε λίγες μέρες ή εβδομάδες από το χειρουργείο.
Αν το αδένωμα είναι εκκριτικό, παράγει δηλαδή μεγάλες ποσότητες ορμονών της υπόφυσης, στόχος του χειρουργείου είναι να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο δυνατό ποσοστό του όγκου, ει δυνατό ολόκληρο. Τα ποσοστά επιτυχίας είναι περίπου 60-80% και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το μέγεθος, τη θέση και τον τύπο του όγκου. Δυστυχώς δεν είναι πάντα εφικτό να αφαιρεθεί όλος ο όγκος και έτσι ίσως χρειαστούν περαιτέρω θεραπείες με χειρουργείο, ακτινοβολίες ή φαρμακευτική αγωγή.
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για να αφαιρεθεί ένας όγκος της υπόφυσης. Συνήθως πραγματοποιούμε την χειρουργική επέμβαση στην υπόφυση μέσω της μύτης. Αυτό ονομάζεται διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση και είναι μία μέθοδος ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής που προκαλεί λιγότερες βλάβες στους ιστούς και δεν χρειάζονται τομές στο πρόσωπο ή το κεφάλι. Μας επιτρέπει να φτάσουμε στο σημείο που βρίσκεται ο όγκος, μέσω ενός φυσικού διαδρόμου που βρίσκεται πίσω από την μύτη, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό όργανο, που ονομάζεται ενδοσκόπιο.
Τι να περιμένει ο ασθενής;
Με τη σωστή παρακολούθηση και θεραπεία, οι περισσότεροι άνθρωποι με αδένωμα υπόφυσης ζουν φυσιολογική ζωή. Η τακτική επικοινωνία με τον ενδοκρινολόγο και τον νευροχειρουργό, η τήρηση των εξετάσεων και η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν συμπτωμάτων βοηθούν στην καλύτερη πορεία της νόσου.
Σύγχρονες μέθοδοι ενδοσκοπικής διαρρινικής διασφηνοειδικής αφαίρεσης αδενωμάτων υπόφυσης
Η ενδοσκοπική διαρρινική διασφηνοειδική προσπέλαση είναι ο πιο σύγχρονος και ασφαλής τρόπος αφαίρεσης αδενωμάτων υπόφυσης. Η επέμβαση γίνεται μέσα από τη μύτη (από τους ρώθωνες), χωρίς τομές στο πρόσωπο ή στο κρανίο, και με τη βοήθεια ενός λεπτού ενδοσκοπίου (μια μικρή κάμερα υψηλής ανάλυσης). Τα τελευταία χρόνια, η τεχνική αυτή έχει εξελιχθεί σημαντικά, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερη όραση για τον χειρουργό και ταχύτερη ανάρρωση για τον ασθενή. Τα σύγχρονα ενδοσκόπια προσφέρουν εξαιρετικά υψηλή ανάλυση (HD ή 4K), καλύτερη φωτεινότητα, ώστε να φαίνονται καθαρά μικρά αγγεία και δομές βοηθώντας τον χειρουργό να αφαιρέσει το αδένωμα με μεγαλύτερη ακρίβεια και λιγότερο κίνδυνο για τα νεύρα ή τα αγγεία γύρω από την υπόφυση.
Χρησιμοποιώντας εργαλεία νέας γενιάς, τα οποία είναι λεπτότερα και πιο ευέλικτα, επιτυγχάνεται ακριβέστερη αφαίρεση του όγκου, λιγότερη αιμορραγία, μικρότερη ταλαιπωρία στους ιστούς και πιο ήπιος μετεγχειρητικός πόνος. Δεδομένη πλέον θεωρείται και η χρήση νευροπλοήγησης (neuronavigation), που χρησιμοποιεί MRI ή/και CT για να καθοδηγεί τον χειρουργό σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται δηλαδή για κάτι σαν «GPS του εγκεφάλου» και προσφέρει εξαιρετική ακρίβεια στην πορεία προς την υπόφυση, μειωμένο κίνδυνο επαφής με σημαντικές δομές, ενώ βοηθά ιδιαίτερα στα μεγαλύτερα ή πιο «δύσκολα».
Με τις σύγχρονες τεχνικές ο ασθενής συνήθως μένει στο νοσοκομείο 2-4 ημέρες, οι ρινικοί πόνοι και ενοχλήσεις είναι πολύ λιγότεροι από παλαιότερα, η επιστροφή σε ελαφριές δραστηριότητες γίνεται σε λίγες ημέρες, ενώ η πλήρης ανάρρωση επιτυγχάνεται σε περίπου 2–4 εβδομάδες.
Συνοπτικά οι νέες ενδοσκοπικές μέθοδοι αντιμετώπισης των αδενωμάτων της υπόφυσης προσφέρουν:
- Μεγαλύτερη ασφάλεια
- Καλύτερα ποσοστά επιτυχούς αφαίρεσης του αδενώματος
- Λιγότερη δυσφορία μετά την επέμβαση
- Ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα
- Ελαχιστοποίηση των επιπλοκών https://vitadaily.gr/i-ypofysi-kai-o-rolos-tis-sti-rythmisi-tou-somatos/
Comments
Post a Comment